KRONİK BÖBREK YETMEZLİĞİ

Böbregin normalde yaptıgı görevlerin kaybına böbrek yetmezligi denir. Böbrek yetmezligi gelistiginde böbreklerin su görevlerinde önemli aksamalar olur.
Zararlı maddelerin vücuttan idrar yoluyla uzaklaştırılması,
Fazla suyun uzaklaştırılması,
Kan basıncının kontrol edilmesine yardım
Kan hücrelerinin yapımının kontrol edilmesine yardım
Kemigin güçlenmesine yardım
Saglıklı bir tek böbrek tüm bu görevleri yerine getirebilir. Kiside böbrek yetmezligine ait sikayet ve bulguların olusması için her iki böbregin de görevlerini yapamaması gereklidir.</h5>
Bu görevlerin yerine getirilmesinde aksama, ilerleyici ve geriye dönüssüz olarak meydana gelirse bu duruma kronik böbrek yetmezligi adını veriyoruz. Ancak görev kaybı saatler veya günler içinde meydana geliyorsa ve geriye dönüs ihtimali varsa, bu duruma akut böbrek yetmezligi diyoruz.

KRONIK BÖBREK YETMEZLIGI BELIRTILERI:
Hastalıgın bulguları kendine özgü degildir, hem de çogu kez böbreklerin görev kaybı normalin %10’una kadar düsmedikçe ortaya çıkmaz. Ancak son yıllarda doktor muayenesine ek olarak kullanımı giderek yaygınlasan kan testleri, hastalıgın daha erken yakalanmasına yardımcı olmaktadır.
Hastalar çogu kez kasıntı, halsizlik, istah kaybı, dikkat azalması, bacak krampları, nefes darlıgı, uyku bozuklugu, cinsel bozukluklar nedeniyle doktora basvurmaktadır. Aslında çogu kez hastaların doktora basvurmaya gerek duymadıgı ve ancak daha sonradan düsünüldügünde hatırlanan önemli bir sikayet gece idrara çıkmaktır. Normalde yatmaya yakın sulu seyler tüketilmedikçe (veya erkeklerde prostat büyümesi olmaksızın) gece idrara çıkılmaz, ancak bu hastalarda idrarın yogunlastırılmamasına baglı gece idrara çıkma başlanır.
Ilerlemis böbrek yetmezliginde böbrek dısında da pek çok organa ait görev bozuklugu gelismektedir. Bunun baslıca nedenleri şunlardır:
Vücutta asırı miktarda ve çesitli atık maddelerin birikimi
Proteinlerin yakılması sonucunda olusan maddelerin vücuttan atılmaması
Beslenme bozuklugu
Hormonal dengesizlikler

KRONIK BÖBREK YETMEZLIGI (KBY) NEDENLERI:
Böbrek yetmezligine neden olan çok sayıda hastalık vardır. Ancak sık görülen nedenler sunlardır:
Glomerülonefritler
Diyabet (seker hastalıgı)
Ailesel hastalıklar (polikistik böbrek hastalıgı vb.)
Hipertansiyon
Amiloidoz
Idrar yollarında tıkanma

KRONIK BÖBREK YETMEZLIGI TEDAVISI:
Böbrek yetmezligi tedavisinde su yöntemler kullanılır:
Böbregin görevlerini yerine getirebilecek çesitli tedaviler,
Hastalıgın ilerlemesini yavaslatıp diyaliz ihtiyacını geciktirmek için alınan önlemler,
Hastalıga baglı olarak gelisen çesitli sorunları (kansızlık, kalsiyum ve fosfor dengesinde bozukluk gibi) düzeltmek için kullanılan testler.

Son dönem böbrek hastalıgı gelisen hastalarda (böbregin görevlerini yaklasık %10 oranında yapabildigi dönem) tedavide kullanılan iki yöntem vardır:
Diyaliz tedavisi,
Böbrek nakli.

Diyaliz tedavisi iki sekilde uygulanabilmektedir.

Hemodiyaliz, hasta kanının damardan alınarak temizlenip tekrar hastaya verildigi sistemdir. Hemodiyaliz işlemi için özel makineler kullanılır ve hastanın ihtiyacına göre haftada 1-3 kez uygulanır. Diğer yöntem olan karın diyalizi (periton diyalizi) ise hastanın karın bosluguna verilen sıvıya atık maddelerin geçmesi ve daha sonra bu sıvının bosaltılmasına dayanır. Periton diyalizi genellikle makine olmaksızın uygulanır. Böbrek nakli ise uygun vericisi olan hastalara uygulanabilir. Ne yazık ki ülkemizde organ naklinin yaygınlasmaması bu yöntemin kullanılmasını sınırlamaktadır.

Hemodiyaliz nedir?
Ilk kez 1944 yılında Hollandalı bir hekim olan Kolff tarafından yapılmıstır. Özel bir membran ile hastanın kanının makineler aracılıgı ile temizlenmesi islemidir. hemodiyaliz isleminin gerçeklesmesi için yeterli kan akımı saglanmalı, bir membran ve hemodiyaliz makinesi saglanmalıdır. Yeterli kan akımının saglanması için hastanın atar ve toplardamarı arasında bir pencere (arteriyovenöz fistül) yaratılmalı veya hastanın büyük bir toplardamarına geçici kateter konmalıdır.
Hemodiyaliz tedavisi hastanın böbrek yetmezliginin siddetine, yaptıgı idrar miktarına baglı olmak üzere haftada 2 - 3 kez 4 saat süre ile uygulanır. Yetersiz hemodiyaliz tedavisi hastada hasara ve ölümlere yol açabilir. Hemodiyaliz tedavisi genellikle hastanede veya bir hemodiyaliz ünitesinde uygulanır. Ancak uygun makine ve ekipmanla evde de uygulanabilir
Diyaliz, böbrek yetmezligi olan insanlarda, vücutta birikmis olan fazla sıvı ve atık maddelerin yarı geçirgen bir membran (zar) aracılıgıyla temizlenmesi islemine denilmektedir. Diyaliz teknolojisinde saglanan gelismeler, diyalize girenlerde öncelikle yasam süresini uzatmıs daha sonra da yasam kalitesinin artmasını saglamıstır. Türkiye'de de 2016 sonu sayılarıyla yaklasık 65.000 kisi yasamlarını diyaliz tedavisiyle sürdürmektedir. Santrifüzleme ile ayrılamayan, çökmeyecek kadar çok küçük tanecikleri (kolloitler, çapları 1-100 nm arasında degisen tanecikler) içeren sıvı-katı karısımları ayırmak için "dializ" islemi uygulanır. Dializde, delik çapları 1-5 nm olan süzgeç görevi gören yarı-geçirgen bir zar kullanılır. Bu zardaki deliklerden küçük moleküller geçebilirken daha büyük moleküller (proteinler veya kolloidler) geçememektedir. Diyaliz böbrek hastalarının tedavisinde kullanılır. Kan, yüzey alanı çok genis olan bir diyaliz zarından geçirilir. Metabolik atık olan küçük moleküller zardan geçerler. Kan plazmasının gerekli bilesenleri olan protein molekülleri çok büyük olmaları nedeniyle zardan geçmeyerek kanda kalırlar.

Hangi hastalara diyaliz tedavisi gereklidir?
Böbrek fonksiyonlarının % 80 - 90'nı kaybetmis hastalarda,
Böbrek yetmezligine baglı tedavisi önlenemeyen kusmalarda,
Tedaviye cevapsız sıvı fazlalığda,
Böbrek yetmezligine baglı kanama egilimi olanlarda,
Böbrek yetmezligine baglı bilinç bulanıklıgı olanlarda,
Böbrek yetmezligine baglı perikardit olanlarda.

Hemodiyaliz uygulamadan önce bir hazırlık asaması vardır. Hasta kanını alıp makineye vermek için büyük bir damar yolu gereklidir. Bu amaçla hastanın atardamarı ve toplardamarı cerrahi olarak birlestirilir. Buna Arterio-Venöz Fistül denir. Ancak acil sartlarda diyaliz uygulanacaksa damar içi kateterizasyon uygulanır.

Böbrek yetmezliginde kansızlık tedavisi:
Böbrek yetmezliginde kansızlıgın en önemli nedeni böbreklerden salgılanan ve kan yapımını saglayan eritropoetin denilen hormonun yetersizligidir. Bu hormon hastalara cilt altına igne ile uygulanır.

Böbrek yetmezliginde demir tedavisi:
Böbrek hastalarında kan kaybı ve kırmızı kan hücrelerin artması ile besinlerle gerekli demirin alınmaması sonuçunda demir eksikligi gelisir. Bu hastalarda agızdan veya damar yoluyla uygulanır.

Böbrek yetmezliginde kemik hastalıgı tedavisi:
Kan fosfor düzeyin yükselmesinin önlenmek için kalsiyum tuzları kullanılır. (Kalsiyum Karbonat ve Kalsiyum Asetat) Kan kalsiyum düzeyinin yükseltilmesi için D vitamini takviyesi yapılır.

Böbrek yetmezliginde olanlarda beslenme:
Böbrek yetmezliginde böbrekten fosfor potasyum ve üre atılamadıgı için kan seviyeleri yükselir. Bu yüzden fosfor potasyum ve protein bakımından zengin besinlerden kaçınılmalıdır. Süt yogurt dondurma, peynir, yumurta sarısı, kuruyemis, kuru baklagiller, kolalı içecekler, sakatat, et, balık, fosfor ve proteinden zengindir. Meyveler (muz, kayısı, kavun, incir) Sebzeler (pancar, lahana, domates, ıspanak vs.) potasyumdan zengin gıdalardır.

Özel R.N.S. Trabzon Diyaliz Merkezi

Aydınlıkevler Mahallesi 609. Sokak Ortahisar/TRABZON
Tel: 0090 (462) 229 93 72
Fax: 0090 (462) 229 93 62
Mail: rnsdiyalizgmail.com